Bệnh do Phytoplasma trên một số loại cây trồng 02/10/2018

Nguyễn Kha Minh Tuấn

Được phát hiện cách đây hơn nửa thế kỷ, Phytoplasma là tác nhân gây ra rất nhiều bệnh trên nhiều loại cây trồng khác nhau như: Bệnh “xù đầu lân” trên cây mè, bệnh “trắng lá” trên cây mía, bệnh “chổi rồng” trên cây nhãn, bệnh “chổi rồng” hay “đầu rồng” trên khoai mỳ,… Thế nhưng đến nay, con người vẫn chưa tìm ra loại thuốc Bảo Vệ Thực Vật hay chế phẩm nào có thể trị được các bệnh do tác nhân này gây ra.

Phytoplasma có kích thước hiển vi (đường kính ± 500 nm), được biết đến như một loại dịch khuẩn bào không có vách tế bào và nhân, có thể tồn tại ở nhiều hình dạng khác nhau. Phytoplasma rất khó phát hiện vì kích thước nhỏ và sự xuất hiện có giới hạn trong mô tế bào

Chu trình sống và lây truyền:

Chu trình sống và lây truyền của Phytoplasma được thông qua 3 giai đoạn chính:

(1) Phytoplasma từ phloem thực vật nhiễm vào côn trùng;

(2) Phytoplasma tăng sinh trong tuyến nước bọt của côn trùng;

(3) Phytoplasma phân tán từ côn trùng sang cây chủ tiếp theo (Weintraub và ctv, 2006).

Các thiệt hại do Phytoplasma gây ra trên cây trồng ngày càng nghiêm trọng. Chúng lan truyền nhanh chóng qua ghép cây, cành giâm vô tính, qua cây tơ hồng, qua côn trùng. Thiệt hại của bệnh giống như bệnh virus thực vật, Phytoplasma gây thoái hoá cây trồng dẫn đến năng suất và phẩm chất giảm, cây dần dần tàn lụi.

Triệu chứng:

            Phytoplasma can thiệp vào sự phát triển của thực vật thể hiện thông qua các triệu chứng điển hình bao gồm: Phyllody (hoa biến thành lá), Virescence (thay vì có màu sắc bình thường, hoa phát triển sắc tố lục), Witches’-broom (tăng trưởng dày đặc của chồi từ một điểm duy nhất), số lượng bất thường của rễ tơ, ức chế ra hoa, cây còi cọc, úa (Bertaccini, 2007; Hogenhout và ctv, 2008).

 

Triệu chứng chổi rồng trên nhãn


Triệu chứng bệnh trắng lá mía


Triệu chứng bệnh xù đầu lân trên cây mè


Triệu chứng bệnh chổi rồng trên khoai mì

Một số biện pháp quản lý bệnh do Phytoplasma gây ra:

Vì chưa có thuốc đặc trị cũng như phòng ngừa trực tiếp Phytopplasma gây hại trên cây trồng, nên chủ yếu đang áp dụng một số biện pháp để phòng ngừa gián tiếp các bệnh do Phytoplasma gây ra như sau:

- Dùng giống kháng bệnh, giống sạch bệnh.

- Vệ sinh đồng ruộng, thu gom và tiêu hủy những cây đã nhiễm bệnh trên đồng ruộng.

- Vệ sinh các công cụ, dụng cụ canh tác bằng cồn hoặc formol,…

- Luân canh cây trồng không phải là ký chủ.

- Thường xuyên thăm đồng để phát hiện, tiêu hủy cây bị bệnh kịp thời.

- Phòng trị các loại côn trùng chích hút môi giới truyền bệnh như: Nhện lông nhung (Eriophyes dimocarpi) trên cây nhãn, rầy xám (Hishimonus phycitis) trên khoai mỳ, rầy (Matsumuratettix hiroglyphicus) trên cây mía và côn trùng trên cây mè.

+ Với nhện lông nhung truyền bệnh chổi rồng trên cây nhãn sử dụng các sản phẩm: Dầu khoáng SK99EC, Sulox 80WP, Saromite 57EC, Comda Gold 5WG (không hỗn hợp SK với các thuốc đã nêu, ngoại trừ Comda Gold). Phun ướt đều cây trồng khi nhãn ra lộc non

+ Với rầy xám truyền bệnh chổi rồng trên khoai mỳ, rầy truyền bệnh trắng lá mía và côn trùng môi giới truyền bệnh đầu lân cây mè có thể sử dụng các hỗn hợp sản phẩm: Sairifos 585EC + Dầu khoáng SK 99EC hoặc Sairifos 585EC + Butyl 400SC hoặc phun Secsaigon 25EC

- Tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn cho nông dân.

Tin cùng loại

Cây mai từ lâu đã gắn liền với người dân Việt Nam, đặc biệt ở miền Nam mỗi dịp Xuân về. Mai tượng trưng cho sự thịnh vượng, hạnh phúc và may mắn. Thú chơi mai đã được nhiều người biết đến, để có một cây mai đẹp ra hoa đúng tết, hoa đẹp, lâu tàn thì cần một năm chăm sóc rất kỹ, để tạo dáng cây mai đẹp có khi mất 3 đến 5 năm mới thành công.

Hiện nay các loại dưa được trồng với diện tích khá lớn ở Việt Nam, chúng là những loại cây có giá trị kinh tế cao. Các loại dưa đang được xã hội tiêu thụ với lượng lớn và thường xuyên dưới dạng rau-quả. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, nhà nông thường phải đối mặt với nhiều loài bệnh hại. Trong đó, bệnh mốc sương (có nơi gọi sương mai) là một trong...

Bọ cánh cứng hại dừa còn gọi là Bọ dừa có nguồn gốc từ Indonesia, sau đó lây lan qua các đảo ở Thái Bình Dương như quần đảo Salomon (1929), Vanuatu (1937), Tahiti (1961), Úc (1984)… Tại vùng Đông Nam Á, Bọ dừa được phát hiện và gây hại khoảng năm 1999 – 2000. Ở Cambodia (2001) gần 2 triệu cây dừa bị chết và 7,2 triệu cây bị hư hại do bọ dừa...

Cây khoai lang từ lâu đã giúp người nông dân thoát nghèo chính trên mảnh đất của mình nhưng những năm gần đây đã bắt đầu xuất hiện loại bệnh làm cho dây khoai lang chết hàng loạt dẫn đến nhiều hộ nông dân trồng khoai lang thua lỗ nặng. Đã có rất nhiều những ruộng khoai lang gần như mất trắng vì bệnh này. Đó là bệnh chết dây (chết tím dây) trên cây khoai lang hay còn gọi là bệnh héo vàng đang làm cho người trồng khoai lang cảm thấy lo lắng mỗi khi bước vào vụ mới.

Dưa hấu là loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, do trái dưa hấu được xã hội yêu chuộng và tiêu thụ thường xuyên. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất dưa hấu, nhà nông thường phải đối mặt với nhiều loài bệnh hại. Trong đó, sương mai là một trong những loại bệnh hại nguy hiểm với cây dưa hấu nói riêng và cây họ bầu bí nói chung.

Từ tháng 10 - 12 dương lịch hàng năm, những vườn điều ở các tỉnh Miền Đông Tây Nguyên và Miền Trung Nam Bộ trút bỏ dần bộ lá già cỗi, khoác lên mình tán lá mới xanh non mơn mởn. Thời gian này cây điểu cũng bắt đầu ra hoa và kết trái, cần dinh dưỡng đa, trung và vi lượng nhiều hơn lúc bình thường.

Bọ trĩ là dịch hại phổ biến trên xoài, đây là loại côn trùng rất nhỏ. Tuy nhiên, có thể thấy được bằng mắt thường, thân hình thon dài, miệng rất cứng, khỏe, phá hại bằng cách dùng miệng đục thủng vào bộ phận non của cây như lá non, chồi, bông, trái… rồi hút nhựa. Trên lá, bọ trĩ chích hút ở mặt dưới lá làm lá phát triển không bình thường, cong queo, hai mép cúp xuống. Trên chồi, làm chồi không ra lá, trái.

Sâu đục thân gốc và cành là một loại xén tóc, có vòng đời dài cả năm, sâu đục vào thân cành, gây hại nghiêm trong trên các vườn điều già cỗi, trồng dầy,rậm rạp, ít chăm sóc. Sâu đục thân có 2 loại: Sâu đục thân gốc và sâu dục cành. Sâu đục thân gốc là xén tóc, thành trùng cái đẻ trứng vào các vết nứt trên vỏ cây, cách thân khoảng 1,5 mét trở xuống, sau đó sâu ăn phần vỏ mềm rồi đục sâu vào bên trong tạo thành những đường hầm ngoằn nghèo,...

Bệnh chổi rồng gây hại trên chồi non và chùm hoa làm các bộ phận này không phát triển, giảm khả năng đậu hoa, đậu trái, trái kém chất lượng, năng suất thất thu. Triệu chứng bệnh “chổi rồng” dễ nhân diện: Chồi non bị bệnh mọc thành chùm với nhiều nhánh nhỏ, ngắn, biến dạng, cong quẹo, vặn xoắn, nhánh bệnh co cụm trông như bó chổi, do đó bà con gọi là “chổi rồng”. Chùm hoa bị bệnh cũng có triệu chứng tương tự, chùm hoa kém phát triển, phác hoa ngắn,...

Gây hại cho nhiều loại cây trồng: Bơ, sầu riêng, ca cao, điều... Tác hại: Mọt đục lổ vào thân, cành, tạo hầm, đẻ trứng, một ổ 30 – 50 trứng, trứng nở, mọt non tiếp tục đục khoét. Vết đục có màu đen, ướt do nấm fusarium cộng sinh trên cơ thể mọt. Mọt đục làm cành khô, dễ gảy. Bọ xít muỗi có hai loại: Màu nâu đỏ và xanh. Vòng đời khoảng một tháng, biến thái không hoàn toàn, ấu trùng có 5 tuổi, ấu trùng và thành trùng giống nhau về hình dạng,...

  • Trụ sở Chính
  • CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Nguyễn Văn Quỳ, khu phố 1, phường Tân Thuận Đông, quận 7, TP.HCM
  • Mã số thuế: 0300632232
  • Tel: (028) 38 733 295 - 38 732 077
  • Fax: (028) 38 733 033 - 38 733 391
  • Website: www.spchcmc.vn - Email: info@spchcmc.vn
  • Xí nghiệp Bảo vệ Thực vật Sài Gòn
  • XÍ NGHIỆP CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Lô C1-C3 khu Công nghiệp Hiệp Phước, xã Hiệp Phước, huyện Nhà Bè, TP.HCM
  • Tel: (028) 3873 4089 - Fax: (028) 3873 4090
  • Đơn vị trực thuộc
  • Kết nối chúng tôi